De Nationale Referentiecollectie
Waarom een Nationale Referentiecollectie?
Archeologen en bouwhistorici beschrijven en waarderen bodemvondsten en bouwelementen. De benodigde basiskennis is echter zelden eenvoudig toegankelijk. De Nationale Referentiecollectie wil kennis ontsluiten op het gebied van materiaalcategorieën en hun classificaties en benamingen. Daarmee is de NRc van groot belang voor het onderzoek, het onderwijs en de kwaliteitszorg van het materiele erfgoed. De NRc richt zich onder andere op het verbinden van bestaande thesaurussen en nieuw te ontwikkelen begrippenstructuren zoals ontologieën in het brede erfgoed veld. Daarmee worden bestaande en nieuwe gegevensverzamelingen, de voorraad, blijvend toegankelijk. Samen met geavanceerde zoekmogelijkheden kan zo de basiskennis en de gerelateerde achtergrondinformatie beschikbaar komen voor ieder die daar professioneel of uit liefhebberij gebruik van wil maken.
Basis van het vak
De Nationale Referentiecollectie biedt kennis op het gebied van materiaalcategorieën en hun classificaties en benamingen. Daarmee is de NRc van fundamenteel belang voor de erfgoedsector. Immers de beschrijving en waardering van de gevonden resten, variërend van individuele voorwerpen, via complextypen en monumenten tot en met landschapselementen, vormt de kern van het kennisdomein van de archeologie, bouwhistorie en historische geografie. Publiceren, vertellen van het verhaal, archiveren, kennis delen, beleid formuleren, steeds weer wordt teruggegrepen op basisbegrippen en het materiaal uit het collectieve geheugen, dat we telkens opnieuw voeden en beheren door te analyseren, te publiceren, te doceren en op te slaan in databases. We kunnen echter alleen zinvol communiceren, in persoon of via machines, als wij (en die machine) kunnen achterhalen wat de benamingen en andere termen precies inhouden. Typologieën en referentiecollecties zijn daarvoor de ideale handvatten, omdat zij de variabiliteit, die bestaat binnen een materiaalgroep, gestandaardiseerd en compact beschrijven.
Uitgangspunten
Het succes van de digitale NRc hangt niet alleen af van de technologie, al moet die natuurlijk storingsvrij en intuïtief te gebruiken zijn. Meer nog zal dit afhangen van de onderlinge kennisuitwisseling tussen specialisten en gebruikers. Belangrijke eisen die daarom aan de NRc worden gesteld, zijn:
- dat de inhoud niet statisch is maar eenvoudig te wijzigen, overigens, zonder de (inter)nationale afspraken over standaardcoderingen en -beschrijvingen in gevaar te brengen,
- dat informatie democratisch toegankelijk is en
- dat samenwerking met (inter)nationale specialisten eenvoudig mogelijk is.
Het gebruik van de brede communicatiemogelijkheden, inclusief elektronische en traditionele publicaties, vormt misschien wel het belangrijkste element van de NRc, maar is tegelijkertijd het moeilijkst te realiseren.
In samenwerking met Trezorix, een gezaghebbend ontwikkelaar van web technologie voor het erfgoed, wordt de website voor het prototype NRc ontwikkeld. Hopelijk kunnen daarmee al in 2006 enkele specialistengroepen ervaring opdoen met het virtuele kennislab.
Samenvattend zijn er drie principes die sturing geven aan de ontwikkeling van de NRc. Typologieën worden:
- betekenisrijk beschreven (thesaurus- en ontologiebouw) ;
- vooral visueel ontsloten;
- dynamisch en gedistribueerd onderhouden door interactieve uitwisseling van kennis.
